مفهوم زیارت

1-معنای لغوی:

زیارت از ماده ( ز-و-ر) گرفته شده است و در لعت به معنای تمایل، توجه و گرایش است. عدول کردن هم نوعی تمایل و گرایش است. به دروغ هم که " قول زور" اطلاق شده به خاطر همین میل و عدول از حق است. در قرآن کریم این واژه در معنای میل کردن آمده است. در آنجائیکه در بیان قصه اصحاب کهف می فرماید: « و تَرَی الشَّمسَ إذا طَلَعَت تزاوَرُ عَن کَهفِهِم ذاتَ الیَمین....؛ و آفتاب را می بینی که چون طلوع می کند، از غارشان به سمت راست مایل است.»

در تزویر هم نوعی عدول از حق است به سمتی که مقبول سامع قرار بگیرد. در واژه زیارت و دیدار هم این ریشه لغوی وجود دارد چون زائر وقتی به زیارت شما می آید، از غیر شما عدول کرده و بسوی شما میل و اراده پیدا کرده است(1).

2-معنای اصطلاحی

زیارت، برقرار کردن ارتباط روحی و به وجود آمدن پیوند قلبی است. زیارت در عرف شیعه، حضور در یکی از مشاهد مقدس است. زیارت نزد شیعه ، حضوری روحی است و روحانیت بزرگ بزرگ تر از آنِ مزور است و نفسیت ممتاز و صفات قدسی او بر نفس زائر افاضه می شود و او از آن بهره می جوید تا بعد از اضطراب به اطمینان و پس از شقاوت به سعادت و بعد از ناامیدی به امیدواری و پس از روی کردن، به روشنی است.

در عرف ، زیارت یعنی به دیدار کسی به جهت تکریم و تعظیم یا انس گیری رفتن، حج خانه خدا را زیارت بیت گویند؛ چنان که به کنار قبور معصومین به قصد تعظیم و توسل و دعا رفتن، زیارت آن بزرگواران، و به کنار قبر مردگان جهت استرحام نسز زیارت آن ها گویند.

در اصطلاح دینی، تمایلی است همراه با حرکت حسی( دور یا نزدیک) و البته با شرط نیت و قصد قلبی(حرکت باطنی) و نیز انس روحی و پاسداشت و کرنش زیارت شونده.

در دعا آمده است: « اللهم اجعَلنی مِن زوّارکَ؛ بار خدایا، مرا از زائران خویش قرار ده» یعنی از کسانی که تو را قصد کرده اند و به تو پناه جسته اند.

در اصطلاح دقیق، ملاقات کردن و دیدن و دیدار کردن از مشاهد مشرّفه، اعم از قبور اولیای الهی و مساجد و مکان های عبادت حضرت حق جلّ و علا را زیارت گویند. زیارت حضور در مشهد است و تجلیل و تکریم شهید ، یعنی جان باخته در راه خدا و زنده به حیات ابد.(2)

1-(برگرفته شده از کتاب: (فرهنگ و آداب زیارت)،نوشته معاون فرهنگی، پژوهشی و آموزشی اداره کل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی،ص13.)

2-(برگرفته شده ازکتاب«فرهنگ زیارت»،نویسنده جوادمحدثی،تهران،انتشارات معشر، 1386، صص17.)